Türk Parasının Kıymeti

Sermayenin Kaybı – Borca Batık Olma
3 Kasım 2018

Türk Parasının Kıymeti

13.09.2018 Tarihinde Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda değişiklik yapılmasına dair kararı paylaşmış ve Türkiye’de yerleşik kişilerin kendi aralarında yapacakları sözleşmelerin Türk Lirası üzerinden yapılacağını, hangi sözleşmelerin istisnai olarak döviz üzerinden düzenlenebileceğinin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından çıkartılacak bir tebliğle açıklanacağını duyurmuştuk. Beklenen tebliğ 06.10.2018 tarihli Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Merak konusu olan işlemlerle ilgili son durumu özetlersek;

  • Özellikle Türkiye’de yerleşik kişilerin gayrimenkul satım ve kiralama sözleşmelerine ilişkin bedeller döviz üzerinden belirlenemeyecek, belirlenmiş olanlar da TL’ye dönecek;
  • Türkiye’de yerleşik ve Türk Vatandaşlığında olanların Türkiye içerisine sundukları hizmetlere ilişkin bedeller döviz üzerinden belirlenemeyecek, belirlenmiş olanlar da TL’ye dönecek;
  • Türkiye’de yerleşik Türk Vatandaşlarının, %50 ve üzeri hisse payları Türklere ait olan şirketlerdeki iş sözleşmelerinde, bedel döviz üzerinden belirlenemeyecek, belirlenmiş olanlar da TL’ye dönecek;
  • Mal satışları (menkul) önceden olduğu gibi döviz üzerinden belirlenebilecek (taşıt satışları, iş makinaları hariç);
  • Türkiye’deki yabancı sermayeli şirketlerin (%50 üzeri hisse payları yurtdışı yerleşik kişilere ait olanlar) iş ve hizmet sözleşmeleri döviz üzerinden belirlenebilecek;
  • Araç kira sözleşmeleri (iş makinaları dahil) 13.09.2018 tarihinden önce akdedilmişse, sözleşme sonuna kadar bedeli döviz olarak ödenmeye devam edilecek

13.09.2018 Tarihinden önce bedeli döviz olarak belirlenen ancak bu tebliğ kapsamında Türk Lirası üzerinden düzenlenme zorunluluğu getirilen sözleşmelerin, Türk Lirası üzerinden yeniden belirlenmesi için 13.10.2018 tarihine kadar süre verilmiştir.

Taraflarca yeniden belirlenecek TL tutar konusunda mutabakat sağlanamaması durumunda, döviz tutarı 02.01.2018 tarihindeki TCMB Efektif satış kuru ile (Usd: 3,7776 – Euro: 4,5525 – GBP: 5,1252) TL ye çevrilip, bu tutar, 02.01.2018 tarihinden TL tutarın belirleneceği tarihe kadarki TUIK TÜFE aylık değişim oranıyla artırılması sonucu belirlenecektir (TÜFE aylık değişim oranları ektedir %17,99).

Döviz üzerinden belirlenen kira sözleşmeleri de iki yıllık süre için Türk parası olarak belirlenir. Ancak, Türk parası olarak belirlemenin yapıldığı kira yılının sonundan itibaren bir yıl geçerli olmak üzere belirlenecek tutarda mutabakat sağlanamazsa, belirleme tarihinden belirlemenin yapıldığı kira yılının sonuna kadar TUIK TÜFE aylık değişim oranları esas alınarak artırılması yoluyla belirlenir. Bir sonraki kira yılında uygulanacak tutarda da mutabakat sağlanamazsa, önceki kira yılında geçerli olan kira bedelinin TUIK TÜFE aylık değişim oranıyla artırılması yoluyla belirlenir ve belirlenen Türk parası cinsinden kira bedeli bu fıkrada belirtilen iki yıllık sürenin sonuna kadar geçerli olur.

Tebliğe göre döviz ve dövize endeksli düzenlenebilecek sözleşme ve işlemler aşağıdaki gibidir:

  • Türkiye’de yerleşik kişiler arasında yapılan menkul (taşınabilir her türlü ticari mal, ürün, eşya) satış ve kiralama sözleşmeleri;
  • Türkiye’de yerleşik olmasına karşın Türk Vatandaşı olmayan kişilerle yapılacak iş sözleşmeleri;
  • Yurt dışında ifa edilen iş sözleşmeleri (Personeller yurtdışı görevlerde çalıştırılacaksa);
  • Türk Vatandaşı olmayan kişilerin taraf oldukları hizmet sözleşmeleri;
  • İhracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri;
  • Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışında gerçekleştirecekleri faaliyetler kapsamında yapılan hizmet sözleşmeleri;
  • Türkiye’de yerleşik kişilerin, kendi aralarında akdedecekleri, Türkiye’de başlayıp yurt dışında sonlanan ve yurt dışında başlayıp Türkiye’de sonlanan elektronik haberleşme ile ilgili hizmet sözleşmeleri;
  • Türkiye’de yerleşik kişilerin, kendi aralarında yapacakları, bilişim teknolojileri kapsamında yurt dışında üretilen yazılımlara ilişkin satış sözleşmeleri ile donanım ve yazılımlara ilişkin lisans ve hizmet sözleşmeleri;
  • Yurtdışında yerleşik kişilerin Türkiye’de bulunan; şube, temsilcilik, ofis, irtibat bürosu, doğrudan veya dolaylı olarak yüzde elli ve üzerinde pay sahipliklerinin bulunduğu şirketler ile serbest bölgedeki faaliyetleri kapsamında serbest bölgelerdeki şirketlerin  taraf olduğu iş ve hizmet sözleşmeleri (Türkiye’deki şirketin %50 ve üzeri oranda yabancı ortağı varsa, bu şirketlerin iş sözleşmeleri ve hizmet sözleşmeleri döviz üzerinden yapılabilir, ancak Türkiye’de yerleşik kişilerin yurtdışında kurdukları şirketler, Türkiye’deki şirkete %50 ve üzeri oranda ortak olsa dahi bu kapsamda değerlendirilmez);
  • Türkiye’de yerleşik kişilerin, kendi aralarında akdedecekleri, 16/12/1999 tarihli ve 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu ile 491 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunda tanımlanan gemilerin inşası, tamiri ve bakımına ilişkin eser sözleşmeleri;
  • 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu ile 491 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunda tanımlanan gemilere ilişkin finansal kiralama  (leasing) sözleşmeleri;
  • Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararın 17 ve 17/A maddeleri kapsamında yapılacak finansal kiralama (leasing) sözleşmeleri;
  • Kamu kurum ve kuruluşları ile Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketlerinin taraf olduğu gayrimenkul satış ve gayrimenkul kiralama dışında kalan sözleşmeler;
  • Kamu kurum ve kuruluşlarının taraf olduğu döviz cinsinden veya dövize endeksli ihaleler, sözleşmeler ve milletlerarası antlaşmaların ifası kapsamında olmak kaydıyla; yüklenicilerin üçüncü taraflarla akdedeceği gayrimenkul satış, gayrimenkul kiralama ve iş sözleşmeleri dışında kalan sözleşmeler;
  • Hazine ve Maliye Bakanlığının 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında gerçekleştirdiği işlemlerle ilgili olarak bankaların taraf olduğu sözleşmeler;
  • Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile bu Kanuna dayalı olarak yapılan düzenlemeler çerçevesinde sermaye piyasası araçlarının (yabancı sermaye piyasası araçları ve depo sertifikaları ile yabancı yatırım fonu payları da dahil olmak üzere) döviz cinsinden oluşturulması, ihracı, alım satımı ve yapılan işlemlere ilişkin yükümlülüklerin döviz cinsinden kararlaştırılması mümkündür;
  • Türkiye’de yerleşik yolcu, yük veya posta taşıma faaliyetinde bulunan ticari havayolu işletmeleri; hava taşıma araçlarına, motorlarına ve bunların aksam ve parçalarına yönelik teknik bakım hizmeti veren şirketler; sivil havacılık mevzuatı kapsamında havalimanlarında yer hizmetleri yapmak üzere çalışma ruhsatı alan veya yetkilendirilen kamu ya da özel hukuk tüzel kişiliği statüsündeki kuruluşlar ile söz konusu kuruluşların kurdukları işletme ve şirketler ile doğrudan veya dolaylı olarak sermayelerinde en az %50 hisse oranına sahip olduğu ortaklıkların Türkiye’de yerleşik kişilerle döviz cinsinden veya dövize endeksli bedeller içeren gayrimenkul satış, gayrimenkul kiralama ve iş sözleşmeleri haricindeki sözleşmeleri.

Assist Teknoloji

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir